Schuiling veroordeeld: waarom het hof de boete voor schennispleging handhaafde

Oud-burgemeester Koen Schuiling veroordeeld: ook het gerechtshof in Zwolle vindt schennispleging bewezen. Op 14 oktober 2026 bevestigde het hof namelijk de boete van 250 euro die de politierechter eerder oplegde. Schuiling ontkent echter nog altijd en stapt daarom naar de Hoge Raad.

In dit artikel zet Juristenblog.nl op een rij waarom het hof Schuiling veroordeeld heeft en hoe de zaak sinds maart 2024 verliep. Daarnaast komt aan bod wat schennispleging juridisch inhoudt en waarom een auto niet automatisch een privéruimte is. Tot slot volgt een uitleg over wat cassatie bij de Hoge Raad nog kan opleveren, en wat juist niet. Het artikel beschrijft de stand van zaken op 26 oktober 2026.

Schuiling veroordeeld: wat besliste het hof?

Het gerechtshof achtte bewezen dat Schuiling in maart 2024 achter het stuur masturbeerde. Dat gebeurde terwijl hij over de A7 tussen Hoogezand en Groningen reed. Het hof legde daarom een geldboete van 250 euro op.

Die straf is precies gelijk aan wat het Openbaar Ministerie in hoger beroep van het hof eiste. Kan de boete niet worden geïnd, dan volgen bovendien twee dagen vervangende hechtenis voor Schuiling. Ook de politierechter in Zwolle kwam in maart 2025 dus al op precies hetzelfde bedrag uit. Het hof zag geen enkele reden om de boete te verlagen, hoewel Schuiling geen eerdere onherroepelijke veroordelingen had. De gevolgen die de zaak voor hem als bekende bestuurder heeft, vormden echter geen reden voor een lagere straf. Een oud-burgemeester wordt daardoor op precies dezelfde manier behandeld als elke andere verdachte. Dat uitgangspunt is in het strafrecht overigens gebruikelijk, ook bij veel media-aandacht voor een zaak.

Omdat hij in cassatie gaat, is Schuiling veroordeeld maar nog niet onherroepelijk. Formeel geldt hij daarom als onschuldig totdat de Hoge Raad over het beroep heeft beslist. Voor de feiten verandert dat echter weinig, want de Hoge Raad oordeelt niet opnieuw over de A7. De vraag of de chauffeur de waarheid sprak, is dus in hoger beroep beantwoord, tenzij de Hoge Raad het arrest vernietigt.

Wat gebeurde er op de A7?

Op de avond van 25 maart 2024 reed Schuiling in zijn rode Saab over de A7. Een vrachtwagenchauffeur zag hoe de burgemeester hem passeerde en enige tijd naast hem bleef rijden. De binnenverlichting stond daarbij aan, waardoor het interieur goed zichtbaar was. Vanuit zijn hoge cabine zag de chauffeur dat Schuiling deels ontkleed achter het stuur zat en masturbeerde.

Bij een afrit sprak hij Schuiling vervolgens aan op zijn gedrag. Hij deed dat mede om te voorkomen dat vrouwelijke weggebruikers ermee te maken zouden krijgen. Van dat gesprek maakte de chauffeur bovendien een geluidsopname, die later een belangrijke rol speelde. De politie hield Schuiling daarna langs de A7 staande op basis van de melding van de chauffeur. Schuiling vertelde de agenten dat hij hevige buikpijn had door een medische aandoening, die hij overigens nooit openbaar maakte. Het Openbaar Ministerie zag de zaak echter als schennis van de eerbaarheid.

Dat leidde tot een strafbeschikking, een boete die het OM zelf oplegt zonder tussenkomst van een rechter. Schuiling ging daartegen in verzet, waardoor de zaak toch bij de rechter terechtkwam. Zo begon een procedure die inmiddels al ruim tweeënhalf jaar duurt.

Van strafbeschikking tot hoger beroep

Eind september 2024 maakte het Dagblad van het Noorden de boete openbaar. Schuiling reageerde direct met een verklaring waarin hij sprak van een pijnlijk misverstand. Hij wilde de rechter daarom met alle beschikbare informatie van zijn onschuld overtuigen. De tabel hieronder zet de belangrijkste stappen in de strafzaak alvast op een rij.

De eerste zitting in Zwolle duurde begin januari 2025 maar heel kort. Het verzoek om de zaak van Groningen naar Overijssel te verplaatsen was namelijk alleen per mail verstuurd. Daardoor was de rechtbank in Overijssel op dat moment nog niet bevoegd. Ook een verzoek om de zaak achter gesloten deuren te behandelen, werd afgewezen. Op 12 maart 2025 volgde alsnog de inhoudelijke behandeling, waarna de politierechter de boete van 250 euro oplegde. De rechter zag geen enkele reden om aan de betrouwbaarheid van de chauffeur te twijfelen. Nadat de politierechter Schuiling veroordeeld had, gingen hij en zijn advocaat vervolgens direct in hoger beroep.

Op 30 september 2026 diende de zaak bij het hof in Zwolle, waar Schuiling op eerherstel hoopte. Twee weken later volgde het arrest, met opnieuw een veroordeling. Daarmee kwam ook in hoger beroep nog geen einde aan de zaak.

Uit de tijdlijn blijkt hoe lang een strafzaak over een relatief kleine boete kan duren. Tussen het incident en het arrest zat namelijk ruim tweeënhalf jaar, terwijl de Hoge Raad pas later beslist. Voor Schuiling duurt de onzekerheid daardoor nog zeker enkele maanden langer. Dat geldt overigens voor elke procedure die drie instanties doorloopt. Juist bij een boete van 250 euro staat die lange duur echter in groot contrast met de hoogte van de straf.

Waarom is Schuiling veroordeeld? Het bewijs van de chauffeur

De verklaring van de chauffeur vormde de kern van het bewijs. Het hof vond namelijk dat hij concreet en consistent had verklaard en vanuit zijn cabine goed zicht had. Er was bovendien geen enkele aanwijzing dat hij Schuiling wilde beschadigen.

De verklaring van één getuige is in het Nederlandse strafrecht echter niet genoeg voor een veroordeling. Daarom zocht het hof naar steunbewijs, en dat vond het in de geluidsopname bij de afrit. Daarop is te horen dat de chauffeur Schuiling aanspreekt, waarop Schuiling antwoordt dat hij moest plassen. De opname ondersteunt dus delen van wat de chauffeur aan de politie vertelde. Ook de eigen verklaring van Schuiling speelde een rol, want hij erkende dat hij met de binnenverlichting aan en ontbloot bovenlichaam reed.

Het hof oordeelde daarnaast dat Schuiling wist dat andere weggebruikers hem konden zien. Dat is van belang, omdat schennispleging opzet vereist en dus meer vraagt dan alleen toevallige zichtbaarheid. Wie niet beseft dat hij zichtbaar is, handelt immers niet opzettelijk in het zicht van anderen. Het hof ging er daarom van uit dat Schuiling die kans op zichtbaarheid bewust heeft geaccepteerd. Tot slot keek het hof naar het rijgedrag van Schuiling na het incident. Hij reed afwisselend harder en zachter en volgde later de vrachtwagen, en ook dat woog voor het hof mee. Samen met de verklaring van de chauffeur, de geluidsopname en zijn eigen erkenning vond het hof het bewijs daardoor toereikend.

Geen van die onderdelen is op zichzelf beslissend, maar samen vormen zij een sluitend verhaal. Juist die optelsom van losse feiten is overigens kenmerkend voor zaken met maar één ooggetuige. Zo werd Schuiling veroordeeld zonder dat er camerabeelden of een tweede ooggetuige beschikbaar waren. Dat laat zien hoeveel gewicht een betrouwbare en gedetailleerde verklaring in het strafrecht toch kan hebben.

Schuiling veroordeeld ondanks zijn verweer over buikpijn

Schuiling heeft vanaf het begin ontkend dat hij heeft gemasturbeerd. Hij stelt namelijk dat hij plotseling hevige buikpijn kreeg en over zijn buik wreef. In een eerdere verklaring beschreef hij het voorval daarom als volgt:

“Door mijn medische situatie had ik plotseling heftige buikpijn. Een poging die pijn te bestrijden is door een andere weggebruiker opgevat als aanstootgevend. Daar was uiteraard geen sprake van.”
Koen Schuiling, oud-burgemeester van Groningen

Zijn advocaat vroeg bij de politierechter in Zwolle vrijspraak, omdat de verklaring van één getuige onvoldoende zou zijn. Die rechter volgde dat argument echter niet, omdat de verklaring steun vond in ander bewijs uit het dossier. Een rechter hoeft een alternatief scenario van de verdachte niet te volgen als het bewijs dat scenario onaannemelijk maakt. Wel moet de rechter motiveren waarom hij de lezing van de verdachte verwerpt, zeker als die lezing concreet is. Zo’n motivering maakt voor de verdachte namelijk controleerbaar waarom zijn verhaal niet is gevolgd. Schuiling zelf vond zijn gedrag hooguit opmerkelijk, zo zei hij tijdens de zitting bij de politierechter:

“Mijn gedrag was misschien opmerkelijk, maar ik heb niets verkeerds gedaan”
Koen Schuiling, ter zitting bij de politierechter, 12 maart 2025

Ook het hof was niet overtuigd door die medische verklaring, want de verklaringen van Schuiling liepen uiteen. Bij de afrit zei hij namelijk dat hij moest plassen, terwijl hij later over hevige buikpijn sprak. Het hof hield daarbij wel rekening met mogelijke klachten die nog over waren na een eerdere medische behandeling van Schuiling. Die klachten verklaarden het gedrag op de A7 echter niet op een voor het hof overtuigende manier.

Precies die motivering kan in cassatie dus nog een rol spelen. De Hoge Raad controleert immers of het hof voldoende heeft uitgelegd waarom het de buikpijn niet geloofde. Het hof wees daarvoor op de wisselende verklaringen, het rijgedrag en de geluidsopname. Of die onderbouwing voldoende is, moet de Hoge Raad nu beoordelen.

Wat zegt de wet over schennispleging?

Sinds 1 juli 2024 geldt de Wet seksuele misdrijven, die de oude zedendelicten heeft vervangen. Wat vroeger schennis van de eerbaarheid heette, staat sindsdien als aanstootgevend gedrag in artikel 254b Sr. Het gaat dus om opzettelijke handelingen in het openbaar of op een plek waar iemand tegen zijn wil aanwezig is. Het incident van Schuiling vond plaats in maart 2024, en dus vóór de nieuwe wet in werking trad. In het strafrecht geldt in de regel de wet die gold op het moment van het feit.

Daarom ging het OM uit van schennis van de eerbaarheid, de oude benaming uit het toenmalige artikel 239 Sr. Wijzigt de wet later in het voordeel van de verdachte, dan geldt overigens de gunstigste bepaling. Een auto is voor dit delict niet automatisch een privéruimte, want het gaat erom wie het gedrag kan zien.

Op een snelweg rijden andere weggebruikers immers op korte afstand voorbij. Vanuit een vrachtwagen is het zicht in een personenauto bovendien vaak goed, zeker als de binnenverlichting in het donker aan staat. Dat het gedrag aanstootgevend was en andere weggebruikers kon laten schrikken, stond voor het hof daardoor vast. Wie in een auto zit, is dus niet onzichtbaar voor de buitenwereld, ook al voelt dat soms wel zo. Het verschil met thuis achter gesloten gordijnen is daarom groot, ook al zit iemand in beide gevallen in een eigen ruimte. Een auto biedt in dat opzicht dus minder privacy dan veel mensen denken. Juist bij langzaam rijdend verkeer of in een file kunnen anderen bovendien lang meekijken.

Is Schuiling veroordeeld tot een lage straf?

Voor aanstootgevend gedrag hanteert het OM een richtlijn voor de strafeis. Voor een meerderjarige die het voor het eerst doet, noemt die een geldboete van 500 euro. Het OM kan daar in een concrete zaak echter van afwijken.

In de zaak van Schuiling eiste het OM in beide instanties 250 euro, dus de helft van dat uitgangspunt. De richtlijn geldt sinds 1 juli 2024 en verving toen de oudere richtlijn voor schennis van de eerbaarheid. Bij herhaling liggen de uitgangspunten bovendien fors hoger, tot een taakstraf of een korte gevangenisstraf.

De hoogte van de boete zegt echter weinig over de gevolgen van de veroordeling. Een veroordeling voor een seksueel misdrijf komt namelijk op het strafblad. Dat kan daarnaast gevolgen hebben voor een verklaring omtrent het gedrag, die voor veel functies nodig is. Denk aan functies in het openbaar bestuur, het onderwijs, de kinderopvang en de zorg. Het OM behandelt aanstootgevend gedrag overigens nadrukkelijk als seksueel misdrijf, vanwege het risico op herhaling. Nu het hof Schuiling veroordeeld heeft, gaat het voor hem daarom om veel meer dan een bedrag van 250 euro. Hij wil voorkomen dat hij een strafblad krijgt met de aantekening schennis van de eerbaarheid.

Daarnaast speelt zijn reputatie na jaren in het openbaar bestuur een grote rol. Dat verklaart waarom hij een zaak over een relatief kleine boete tot aan de Hoge Raad doorzet. Een strafblad kan bij toekomstige functies of nevenfuncties immers een blijvende hindernis vormen. Ook het herstel van zijn goede naam hangt voor hem dus af van de uitkomst in cassatie. Die afweging maken overigens veel verdachten, ook als de straf zelf beperkt blijft.

Het vertrek als burgemeester van Groningen

Schuiling was sinds 2019 burgemeester van Groningen en vertrok eind oktober 2024 voortijdig. Begin september 2024 kondigde hij aan dat hij niet meer de energie had voor het ambt. Bij zijn vertrek gaf hij echter nog een andere reden:

“Om de onnodige en onterechte schade aan het ambt van burgemeester van én voor Groningen te beperken.”
Koen Schuiling, bij zijn vertrek als burgemeester

Het Dagblad van het Noorden schreef later dat minister Uitermark van Binnenlandse Zaken hem een ultimatum had gesteld. Als hij niet vóór oktober zijn vertrek zou aankondigen, zou het ministerie hem schorsen. Het ministerie stelde daarentegen dat Schuiling zelf koos om op te stappen. Schorsing lag pas op tafel als hij tegen de boete in beroep zou gaan. De krant schreef ook dat justitie twee eerdere politiemeldingen meewoog, die Schuiling ook een misverstand noemt. De rechters hebben Schuiling veroordeeld voor alleen het voorval van 25 maart 2024. Die eerdere meldingen zijn in deze strafzaak dus niet bewezen verklaard.

Voor de beoordeling van de zaak is dat onderscheid belangrijk, omdat alleen de bewezenverklaring juridisch telt. Over de rest van het verhaal heeft immers geen enkele rechter een oordeel gegeven. Daarom blijven die meldingen in dit artikel verder buiten beschouwing. Wie de zaak volgt, moet die twee dingen dus steeds goed uit elkaar houden.

Schuiling veroordeeld: wat kan de Hoge Raad nog doen?

Op 24 oktober 2026 maakte Schuiling bekend dat hij in cassatie gaat. Dat deed hij via een verklaring in de podcast Belleman & Van Dop. Hij liet daarin weten dat hij de uitspraak niet begrijpt:

“Het is voor mij onbegrijpelijk dat het hof dat niet gelooft.”
Koen Schuiling, in de podcast Belleman & Van Dop, 24 oktober 2026

Ook benadrukte hij dat de boete klein is, maar dat de gevolgen voor hem dat niet zijn. Hij noemde die gevolgen immens, en ook de beslissing zelf voelt voor hem onrechtvaardig. Daarmee maakt hij duidelijk dat het hem vooral om eerherstel gaat. Voor cassatie in strafzaken is overigens altijd een advocaat verplicht. De Hoge Raad kijkt niet meer inhoudelijk naar feiten en bewijs. Het hoogste rechtscollege beoordeelt alleen of het hof het recht goed heeft toegepast en zijn uitspraak voldoende heeft gemotiveerd. Een nieuwe beoordeling van wat er op de A7 gebeurde, is in cassatie dus niet mogelijk. Schuiling kan wel aanvoeren dat het hof zijn verweer onvoldoende gemotiveerd heeft verworpen. Ook kan hij stellen dat het bewijs niet aan de wettelijke eisen voldoet.

Slaagt zo’n klacht, dan vernietigt de Hoge Raad het arrest en volgt in de regel een verwijzing naar een hof. Dat hof moet de zaak dan opnieuw behandelen, wat vervolgens weer maanden kan duren. Wordt het beroep verworpen, dan is Schuiling veroordeeld en staat de boete van 250 euro definitief vast.

Veel cassatieberoepen slagen niet, juist omdat de feitenvaststelling buiten het bereik van de Hoge Raad valt. Bij een zaak die draait om de geloofwaardigheid van één getuige, is de ruimte daardoor beperkt. Toch kan een gebrek in de motivering van het bewijs wel degelijk tot vernietiging leiden. De geluidsopname zelf levert overigens geen probleem op, want anders dan bij heimelijk filmen met een camerabril mag een gesprekspartner een gesprek in de regel opnemen.

Veelgestelde vragen over de zaak-Schuiling